دانستنیها (بخش یکم)

اثاثیه یا مبلمان منزل چه موقع برای اولین بار به کار رفت؟

اثاثیه منزل عبارت از چیزهائی هستند که انسان برای نشستن یا خوابیدن و یا غذا خوردن از آنها استفاده می کند. دردورانی که بشر غارنشین روی پوست گرگ روی زمین می خوابیده است، این پوست مثلاً اثاث اومحسوب می شده است. و یا موقعی که یک جعبه از چوب خام را برای نگهداری وسایل استخوانی خود ساخت، با این کار اولین صندوق ساخته شد. اولین سابقه ای که ما از اثاثیه منزل داریم، به زمان مصری ها باز می گردد. حداقل 4000 سال قبل، مصری ها از صندلی و میز و چهار پایه و صندوق چوبی استفاده می کرده اند. بعضی از این صندلی ها، دارای پشتی بلند و بازو بوده اند. که نقش سر حیوانات روی آنها کنده می شده است. بقیه صندلی ها به شکل یک چهار پایه ساده مربع با پایه های (مثل چهارپایه پیک نیک) بوده است. تختخواب های مصری ها، عبارت از یک چهار چوب ساده و غالباً بسیار کوتاه بوده است. مصریها، ازبالش استفاده نمی کرده اند، به جای آن متکای چوبی یا عاجی به کار می بردند. بابلی ها و آسوری ها هم صاحب اثاثیه ای بوده اند که خیلی استادانه و هنرمندانه ساخته می شده است. پادشاهان و ملکه های قدیمی روی تختخواب های بلند می خوابیده اند که عسلی هم داشته است. یا در روی صندلی های پشت بلندی نشسته و روی میزهای بلندی غذا می خورده اند. زندگی در یونان قدیم خیلی ساده بوده است، و تمام اسباب منزل یک فرد یونانی را فقط تختخواب و صندلی و یک میز سبک برای غذا خوردن تشیکل می داده است. در موقع غذا خوردن، مردها معمولاً روی نیمکت های کوتاهی استراحت می کردند و زنها هم روی صندلی می نشسته اند، نمونه تختخوابشان هم شبیه تختخواب های مصری بوده است. رومی ها هم بعداً سبک یونانی ها را تقلید کردند. ولی چون دوست داشتند که بیشتر خانه هایشان را با چیزهائی پر کنند که جنبه تزئینی داشته باشد؛ بنابراین به اثاثیه بیشتری احتیاج داشتند. پس کمد را به وجود آوردند، که اسباب های اضافیشان را توی آن بگذارند. آنها هم صندوق های چوبی کنده کاری و نقاشی شده به کار می برده اند. میزهای آنها، بیشتراز فلز یا عاج یا از جنس سنگ های تزئینی بوده است.

چه مدتی است که بشر تختخواب می سازد؟

هیچکس به درستی نمی داند که اولین تختخواب دنیا را چه کسی ساخته است؟ ولی چیزی که می دانیم این است که ایرانیان، آسوری های قدیم، ومادها و دارای تختخواب هایی بوده اند که کاملاً استادانه ساخته شده است. این تختخواب ها که معمولاً از سنگ و چوب یا فلز ساخته می شدند، دارای نقش و نگارها و تزئینات بسیار زیبا و جالبی بوده اند.

دانستنیها (بخش سوم)

 آیا سرگذشت پنـیر را می دانید؟

نزدیک به 3500 سال پیش، مرد جهانگردی برای یک سفر طولانی در قاره‌ آسیا به راه افتاد. وی قمقمه ای داشت که از معده‌ گوسفند درست شده بود. آن را پر از شیر کرد و در بیابان گرمی به راه افتاد. شب هنگام که به منزلگاهی رسید، در قمقمه اش را باز کرد تا اندکی شیر بنوشد، با تعجب دید که شیر به ماده ی سفید رنگ و جامدی، تبدیل شده است. جهانگرد حیرت زده آخر ندانست که این جسم سفید رنگ و سفت چیست؟ ولی اگر راستش را بخواهید این ماده چیزی جز پنیر نبود. اکنون بیاییم و ببینیم چگونه شیر در قمقمه‌ آن جهان گرد از معده‌ گوسفند درست شده بود؟ پس معلوم می شود که اندکی از شیره ی معده‌ گوسفند که امروز آن را پنیر مایه می نامند،‌ در قمقمه باقی مانده بود. سپس این ماده سبب گردید که در آن بیابان گرم، شیر، دلمه و سفت شود. پس نخستین بار بدین گونه بود که پنیر تهیه گردید. در زمان ما نیز هنوز در کارخانه های پنیر سازی همان پنیر مایه را که ماده ای تراویده از معده گوسفند یا برخی دیگر از پستانداران جوان است، مصرف می کنند. پنیر یکی از نخستین خوردنی هایی است که دست بشر آن را فراهم آورد و انواع بسیار گوناگونی از آن را عرضه کرد. تقریباً در همه جای دنیا پنیر تولید می شود. تاکنون بیش از400 نوع مختلف پنیر در جهان تهیه شده است. در شمالگان از شیر گوزن شمالی پنیر تهیه می شود. درمغولستان از شیر شتر، در تبت از غژ گاو و در کشورهای دیگر از شیر بوفالو، پنیر ساخته می شود. پنیر یا نرم است و یا سفت. و این بستگی به مقدار آبی دارد که در درون آن باقی مانده است. از هر ده کیلو شیر، فقط یک کیلو پنیر به دست می آید. هر پنیری به نام محلی خوانده می شود که شیوه ی خاص درست کردنش از همان جا پدید آمده است. مانند چدار که پنیر معروفی است و نخستین بار در شهر « چدار » انگلستان تهیه شد. اما اکنون این نوع پنیر در سراسر دنیا تهیه می شود. ماده ای ترکیب یافته از باکتری های « اسید لاکتیک » وجود دارد که چون آن را به شـیر می زنندکمی مزه ی ترشی بدان داده آن را جا می اندازد. این را می گویند: « عمل آوردن » شیر. سپس نوبت افزودن « پنیر مایه » بر آن، می رسد. به فاصله ی نیم ساعت شیر کاملاً سفت می شود که آن را تکه تکه بریده، می گذارند تا آب پنیر از درونش خارج شود. بعد اندکی هم نمک، بر آن می افزایند و در دستگاهی خوب می فشرند تا باقی مانده آب پنیر هم خارج گردد. اکنون دیگر هنگام قالب گیری فرا رسیده و پنیرها را در قالب های گوناگونی شکل می دهند و سپس به بازار عرضه می کنند.

چگونه آجر درست می کنند؟

تهیه ی آجر، تاریخی بسیار کهن دارد و حتی می توان آن را با شروع تمدن بشر همزمان دانست. حدود 3000 سال پیش از میلاد مسیح در بین النهرین آجرسازی رواج داشت و آن را در ساختمان به کار می بردند. در حفـاری های مصر تصاویری به دست آمده که حیاط آجر فرش شده ای در آن ها به چشم می خورد که مربوط به سه هزار سال پیش می باشد. چینیان، رومیان و یونانیان نیز از هنر آجر سازی بهره مند بودند. در سال 44 میلادی این هنر به وسیله‌ ی رومیان به سرزمین انگلستان هم عرضه گردید. اما در امریکا همین که مهاجران به « ویرجینیا » و « ماساچوست » پا نهادند، این صنعت را نیز همراه خود به آن جا آوردند. آجـر از نوعی خاک رُس درست می شود آن را می پزند و آن قـدر حـرارت می دهند که سفت و سخت می شود. برای آجـر پزی، خاک رسـی مناسب است که تحـت تأثیـر هوا، زمین لرزه ها، کوه یخ ها، آتش فشانی ها و دیگر عوامل تخریب کننده، درست شده باشد. هزاران سال بود که تخـته سنگ ها در معرض این گونه عوامل طبیعی قرار داشتند. یعنی بر اثر انفجار می شکسـتند، در زیر باران ها شستشو داده می شدند. زلزله و یخچال ها نیز آن ها را خرد و مدفـون می ساختند. اکنون بر اثر همین عوامل طبیعی است که خاکی نرم و آسان برای قالب گیری، به

دانستنیها (بخش چهارم)

سنجاق از کجا آمده است؟

وقتی انسان به میلیون ها شیئی که به وسیله سنجاق به یکدیگر متصل می شوند، فکر می کند، تازه متوجه می شود که اگر این چیز کوچولو، یعنی سنجاق نبود، بشر چه کار می کرد! خوب کاملاً معلوم است که خیلی کارش سخت تر می شد. بنابراین، این وسیله که از یک ماده یا موادی چند ساخته می شد، از ابتدائی ترین زمان ها مورد استفاده بشر بوده است. اولین شکل یک سنجاق احتمالاً یک خار بوده است. در حقیقت کلمه «پین » یا سنجاق شبیه لغت لاتین برای خار یعنی «سپینا» می باشد. بعد از آن، بشر یاد گرفت که این وسیله را چطور از موادی مانند استخوان ماهی، یا استخوان حیوانات بسازد. در دوران ما قبل از تاریخ، بشر عهد حجر، سنجاق را با برنز درست می کرده است. موضوع تعجب آور این است که سنجاق قفلی، یا چیزی شبیه به آن، در اروپا نزدیک به «عصر برنز»، حدود هزار سال قبل از میلاد، به کار رفت است. این نوع سنجاق ها که خیلی نازک بودند از برنز ساخته می شدند. در اروپا، در زمان های پیشین، سنجاق بیشتر جنبه تزئینی داشته تا جنبه مصرف در خیاطی و این نوع کارها، و در اواخر قرن پانزدهم بود که آن نوع سنجاقی که امروزه ما می شناسیم ساخته شد. بعداً وقتی ارزش سنجاق معلوم گردید، آن قدر این وسیله ارج و قیمت پیدا کرد که مثلاً یک مجموعه سنجاق به عنوان هدیه سال نو با ارزشی محسوب می شد و بعضی اوقات هم به جای دادن این سنجاق ها به عنوان عیدی، معادل آن پول می دادند. بنابراین اصطلاح «پول سنجاقی» از این جا ناشی شده است. اولین ملتی که سنجاق را به شکل جدید و امروزی آن، ساخت؛ کشور فرانسه بود. این وسیله ضمناً یکی از صادرات فرانسه به انگلیس را هم تشکیل می داد. در سال 1775 هم، «کنگره قاره‌ای» در مستعمرات آمریکائی، جایزه ای برای اولین 25 دوجین سنجاق داخلی که قادر به برابری با کیفیت سنجاق های انگلستان باشد، تعیین کرد.

چرا عروس روی صورتش تور می گذارد؟

در مورد تاریخچه پیدایش این سنت، داستان های زیادی روایت شده است. ولی به هر حال تمام این داستان ها به دوران باستانی بر می گردد. می دانید که در زمان های قدیم، در میان خیلی از اقوام، رسم بود که صورت عروس را از چشم شوهر اینده اش تا رسیدن روز

عروسی پنهان می کردند، مثلاً این سنت در مصر متداول بود که تا روز عروسی، داماد نمی توانست صورت عروس را ببیند! و باز کردن صورت عروس خود قسمتی از تشریفات عروسی را تشکیل می داد. این رسم در میان عرب ها و هندوها و سایر اقوام آسیائی و اروپائی هم متداول بوده است. رومی ها و عبری های اولیه هم تور روی صورت عروس را به عنوان یکی از تشریفات عروسی می دانستند. بعضی از این تور یا روبندها آنقدر بزرگ بوده اند که تمام بدن عروس را می پوشاندند. بعد از تمام شدن مراسم عروسی این روبندها کنار گذاشته می شد تا روز مرگ همسر که دوباره آنها استفاده می شد. البته امروزه، گذاشتن تور روی سر عروس، فقط به این دلیل است که هر چه بیشتر جنبه شاعرانه و جالبی به ظاهر عروس داده و او را زیباتر و معصوم تر جلوه دهد.

چه موقع ساختن خانه متداول شد؟

لغت «خانه» به معنی جائی برای سکونت است. در ابتدا که بشر هم، مانند مخلوقات دیگر شروع به جستجوی یک جای سر پوشیده و امن برای زندگی خود کرد، اسم این جای سر پوشیده را «خانه» گذاشت. بعداً بشر شروع به توسعه محل سکونت خود از جهات مختلف کرد.

معلوم نیست که چه نوع خانه ای اول پدید آمده، اما دو نوع از ابتدائی ترین انواع خانه عبارت بوده از مسکن بالای درخت و منزل توی غار. در جاهای گرمسیری برای بشر، آسان بود که در بالای درخت زندگی کند و مدل این نوع خانه هم با این شکل بود که با خم کردن و گره زدن شاخه ها ابتدا یک چیز شبیه یک داربست چوبی می ساخت. بعد روی این داربست را با شاخ و برگ درختان و علف و این جور چیزها می پوشاند. بشر اولیه، با زندگی در این نوع خانه، از مزاحمت سیل و باران و آفتاب و یا حیوانات وحشی که قادر به بالا رفتن از

دانستنیها ( بخش هفتم)

علم چگونه آغاز شد؟

وقتی درباره یک عالم می اندیشید، چه چیزی به مغزتان خطور می کند؟ تا قبل از قرن هفدهم، اگر مردم می خواستند یک مشکل را حل کنند یا چیزی را بفهمند فقط مطالبی را که قبلاً درباره این موضوع ها نوشته شده بود، می خواندند و یا به اشخاص به اصطلاح صاحب نظر مراجعه کرده و نظر آنها را جویا می شدند. ولی به زودی بعد از سال 1600، «گالیله»، روش تازه ای را در این زمینه بدعت گذارد. یعنی او شروع به آزمودن چیزهای مختلف کرد تا ببیند چه اتفاقی می افتد. به عبارت دیگر «گالیله» مشغول «تجربه کردن » شد. کم کم عده دیگری هم روش گالیله را در پیش گرفته و شخصاً شروع به آزمودن و مطالعه چیزهای مختلف کرده و بعد نتیجه مشاهدات خود را بر روی کاغذ آوردند. بنابراین همانطور که حقایق بیشتری، روشن و آشکار می شدند، متوجه نکته دیگری نیز شدند که و آن، این که خیلی از این واقعیات به هم دیگر مرتبط می شدند. بنابراین تمام این ارتباط ها، خلاصه شده و به صورت «اصول علمی» تدوین گردیدند که خود آنها هم راهنمای تجربیات دیگری شدند. به این طریق، جمع این اطلاعات و دانش ها، «علم » نامیده شد و به سرعت هم شروع به توسعه و پیشرفت نمود. همانطور که «علم» رشد می کرد، ارتباطات طبیعی بین واقعیات، زمینه وسیع علم را به قسمت های کوچک تر منقسم کرد. مثلاً «علوم طبیعی» که درباره محیط طبیعی اطراف ما بحث می کند. «علوم اجتماعی» که درباره رفتار نوع بشر و زندگی گروهی بحث می کند. تمام این علوم یا مقدماتی هستند یا پیشرفته، زیرا با واقعیات سر و کار دارند. در علوم «عملی» این حقایق یا اصول برای انجام یا ساخت به کار می روند. علم داروسازی، علم طب، علم احدادث جنگل، الکترونیک و مهندسی نمونه هائی از علوم «عملی» هستند.

رختشویی را چه کسی متداول کرد؟

هر کجا که بشر زندگی می کند «رخت شستن» یکی از مشکلات است که باید از عهده اش برآید. کمله «لاندری» یا لباسشوئی در اصل ریشه جالبی دارد. چون در زمان های قدیم رسم بوده که نوعی «اسطوغودوس» روی لباسها شسته می گذاشته اند تا آنها را معطر و خوشبخو کنند. کلمه فرانسه این اسطوخودوس، کلمه «لاواند» می باشد. بنابراین در آن زمان، به زن هائی که لباس می شسته اند، «لاواندیر» خطاب می کرده اند. بدین ترتیب کلمه «لاندری»، یعنی لباسشویی و «لاندرس» یعنی

دانستنیها (بخش ششم)

رادار چیست؟

واژه ی «رادار» از حروف اول چند کلمه‌ ی انگلیسی به معنای آشکارسازی و فاصله یابی رادیویی درست شده است. پس، رادار به دستگاهی می گویند که بتـواند وجـود چیزی را کشف و فاصله آن را نیز تعیین نماید. البته چنین کاری باید به وسیله امواج رادیویی انجام پذیرد تا بتوان نام آن دستگاه را رادار نهاد. برای آشنایی با کار رادار بهتر است که آن را با یک چراغ قوه مقایسه کنیم. مثلاً شما در جای تاریکی هستید و چراغ قوه ای هم در دست دارید. همین که آن را روشن می کنید می بینید امواج نور به صورت یک تابه، فضای تاریک را می شکافد و در جهتی متمرکز می شود که شما چراغ را به آن سو نگاه داشته اید. آیا می دانید در آن شب تار چه چیزی روی داده تا شما را قادر به دیدن کرده است؟ در زمانی کمتر از یک میلیونیم ثانیه، نور چراغ قوه شما به درخت یا جسم دیگری برخورد می کند، دوباره نور برمی گردد و به چشم شما می رسد. در این صورت شما قادر به دیدن آن ها می شوید. البته در آن منطقه درختان دیگر یا اجسام دیگری هم هستند، ولی چون تابه نور چراغ به آن ها نرسیده است، شما نمی توانید آن ها را هم ببینید. دستگاه رادار نیز عیناً همین گونه کار می کند، با این تفاوت که به جای « امواج نور » که از چراغ قوه بر می خیزد، از رادار امواج رادیویی پخش می گردد. « امواج نور » را می توان با چشم دید، ولی « امواج رادیویی » نامرئی می باشند. موج نور و موج رادیویی هر دو از امواج برقاطیس به شمار می روند. اختلاف امواج نور با امواج رادیویی، فقط در طول موجشان است. رادار امواج بسیار کوتاهی دارد که طولشان فقط به چند سانتی متر می رسد. از این رو آن ها را مایکرویو یعنی امواج بسیارکوتاه، می خوانند. از آن جا که طول این دو نوع موج با هم فرق دارد؛ پس هر کدام به گونه ای خاص عمـل می کنند. برای مثال، امواج رادیویی رادار از ابرهای نزدیک افق ما نیز عبور می کند، ولی امواج نور هرگز نه. همچنین ما نمی توانیم با چشم، گوش یا سایر حواس خود و بدون به کار گرفتن دستـگاه خاصی امواج رادیویی را درک کنیم. اما نور را با چشم هم می توان دید. دانشمندان برای گرفتن امواج رادیویی به دستگاه مخصوصی نیاز دارند. ضمناً با اندکی چرخاندن تابه رادار می توان وجود چیزهای دیگر را نیز که در اطراف آن جسـم قرار گرفته اند، دریافت. زمان بازگـشت موج رادار با واحد یک میلیونیم ثانیه تعیین می شود. پس باید حساب کنیم و ببینیم که موج، پس از برخورد با جسم مورد نظر، در چه مدتی به سوی دستگاه رادار بازگشته است. با تعیین این مدت می توان فاصله ی مکانی آن جسم را نسبت به خودمان نیز محاسبه کنیم. آیا به وسیله ی رادار می توان بزرگی یا کوچکی جسم را نیز تعیین کرد؟ بلی. زیرا هر چه جسم، بزرگ تر باشد؛ رادار امواج بیشتری را بازتاب می نماید. رادار در راهنمایی هواپیماها و کشتی ها نقش مهمی بازی می کند. به وسیله رادار است که هواپیما یا کشتی غول پیکری راه خود را در میان ابر و مه به خوبی می یابد و از برخورد با موانع خطرناک به موقع می گریزد.

چگونه زیردریایی در زیر آب می ماند؟

اساس علمی کار زیردریایی بسیار ساده است. این که می بینید زیردریایی به اعماق آب فرو می رود یا از ته دریا بالا می آید، بر یک مبنای بسیار ساده درست شده است. بیشتر زیردریایی های امروزی دارای دو بدنه می باشند: ـ بدنه ی داخلی - بدنه‌ ی خارجی آن گاه، در میان این دو بدنه مخزن هایی به صورت « صدف » جای دارند که در آن ها آب یا هوا، برای سنگین یا سبک کردن وزن زیردریایی، پر می شود. وقتی که زیردریایی، می خواهد در آب فرو رود؛ شیرهای بزرگ آن را باز می کنند، شیرهایی که به نام « کینگـستن » معروفند و در زیر مخزن ها قرار گرفته اند. بدین وسیله، آب وارد